Waarom is Antwerpen de diamanthoofdstad van de wereld?

Antwerpen handelt al bijna zes eeuwen in diamant. Dit artikel legt uit hoe een stad aan de Schelde de diamanthoofdstad van de wereld werd — en waarom zelfs vandaag het merendeel van de ruwe diamant ter wereld nog altijd door één vierkante kilometer naast Antwerpen-Centraal passeert.

Een handel voor het eerst vermeld in 1447

De vroegste schriftelijke vermelding van de diamanthandel in Antwerpen dateert uit 1447, toen het stadsbestuur een reglement uitvaardigde dat kopers beschermde tegen valse stenen. Diamanten bereikten Europa via Venetiaanse en Portugese handelsroutes, en Antwerpen — toen een van de snelst groeiende havensteden van Europa — werd er een natuurlijke marktplaats voor.

In de late 15e eeuw nam Antwerpen de diamanthandel geleidelijk over van Brugge, waarvan de toegang tot de zee dichtslibde. Tegen de 16e eeuw, de gouden eeuw van Antwerpen, verhandelde de stad een groot deel van de toen bekende diamantvoorraad en huisvestte ze een groeiende gemeenschap van gespecialiseerde slijpers en polijsters.

1476: de uitvinding die diamant briljant maakte

De technische reputatie van Antwerpen gaat terug op één uitvinding. Omstreeks 1476 introduceerde de Vlaamse slijper Lodewijk van Bercken de scaif, een polijstschijf bestreken met een mengsel van olijfolie en diamantpoeder. Voor het eerst konden slijpers perfect symmetrische facetten polijsten en beheersen hoe het licht door de steen bewoog.

De scaif veranderde het diamantslijpen van ruwe vormgeving in precisievakmanschap en legde de technische basis voor elke moderne briljantslijpvorm. De kennis die daaruit ontstond — van meester op leerling doorgegeven in de Antwerpse ateliers — is een groot deel van de reden waarom de term “Antwerpse slijp” vandaag nog steeds met kwaliteit wordt geassocieerd.

Van de gouden eeuw tot de moderne handel

De diamantgeschiedenis van Antwerpen volgde de lotgevallen van de stad: verval na de val van Antwerpen in 1585, heropleving in de 19e eeuw toen Zuid-Afrikaanse mijnen de wereldwijde ruwe voorraad deden toenemen, en heropbouw na de Tweede Wereldoorlog, toen de handel opnieuw werd opgezet door de Joodse gemeenschap van de stad en later werd vervoegd door Indische, Libanese en Armeense handelaarsfamilies. Die mix van gemeenschappen kenmerkt de wijk tot op vandaag.

In 1973 organiseerde de sector zich onder wat nu het Antwerp World Diamond Centre (AWDC) is, de private stichting die de sector vertegenwoordigt, het Diamond Office voor in- en uitvoer beheert en de naleving van internationale regelgeving zoals het Kimberleyproces voor ruwe diamant coördineert.

De diamantwijk vandaag

De Antwerpse diamantwijk — de “Diamond Square Mile” — beslaat ongeveer één vierkante kilometer naast Antwerpen-Centraal, met als kern de Hoveniersstraat, Schupstraat en Rijfstraat, en de juwelenhandel geconcentreerd in de Vestingstraat en omliggende straten. Verschillende kernstraten zijn om veiligheidsredenen afgesloten voor verkeer.

Binnen dit kleine gebied zijn ongeveer 1.470 diamantbedrijven en vier van de wereldwijde diamantbeurzen actief — meer dan in enige andere stad. De wijk verenigt elke schakel van de keten op wandelafstand: ruwe handelaars, slijpers, gemmologische laboratoria zoals HRD Antwerp, banken gespecialiseerd in diamantfinanciering en juweliers voor de consument.

De Antwerpse diamanthandel in cijfers

• 1447 — eerste schriftelijke vermelding van de Antwerpse diamanthandel
• Meer dan 80% van de ruwe diamant ter wereld passeert via Antwerpen (AWDC)
• ±1.470 diamantbedrijven actief in de wijk
• 4 diamantbeurzen, meer dan in enige andere stad ter wereld
• ±3.300 mensen rechtstreeks tewerkgesteld in diamantgerelateerde activiteiten
• USD 19,1 miljard totale handelswaarde in 2025, waarvan USD 12,5 miljard in geslepen diamant (AWDC-handelscijfers)

De handel is de voorbije jaren gekrompen — een gevolg van geopolitieke sancties op Russische ruwe diamant, concurrentie van andere handelscentra en de opkomst van labgroeidiamanten — maar Antwerpen blijft het toonaangevende wereldcentrum voor geslepen diamant en de referentiemarkt voor de prijszetting van ruwe diamant.

Waarom de wereld nog steeds in Antwerpen handelt

Vier factoren houden Antwerpen in het centrum van de diamantwereld:

1. Concentratie. Nergens anders zijn handelaars, beurzen, laboratoria, banken en logistiek voor diamant samengebracht op één beveiligde vierkante kilometer.
2. Expertise. Zes eeuwen slijptraditie en instellingen zoals HRD Antwerp, het toonaangevende gemmologische laboratorium van Europa, onderhouden een kennisdiepte die nieuwe centra niet snel kunnen evenaren.
3. Regelgeving en vertrouwen. Ruwe diamant die de Europese Unie binnenkomt of verlaat, wordt gecertificeerd onder het Kimberleyproces, met het Antwerpse Diamond Office als controlepunt. Strikte Belgische en EU-regels inzake transparantie en antiwitwaspraktijken maken Antwerpen tot een van de meest gereguleerde diamantmarkten ter wereld.
4. Consumentenbescherming. Voor juwelenkopers voeren de stad Antwerpen en het AWDC het kwaliteitslabel Antwerp’s Most Brilliant, dat juweliers certificeert na een onafhankelijke audit.

Wat dit betekent als u een diamant koopt

Omdat de volledige toeleveringsketen op één plek is samengebracht, betekent een diamant kopen in Antwerpen doorgaans kortere aanvoerlijnen, scherpere prijzen en rechtstreekse toegang tot gecertificeerde stenen. Kopers passen best dezelfde regels toe als overal elders: begrijp de 4 C’s van diamantkwaliteit, vraag of een steen natuurlijk, labgroei of behandeld is, vraag een onafhankelijk gradatierapport en controleer of de juwelier het label Antwerp’s Most Brilliant draagt. Onze koopgidsen behandelen elk van deze stappen in detail.

Orogem Jewelers maakt al vier generaties deel uit van dit verhaal, vanuit onze winkel in de Vestingstraat 38 in het hart van de diamantwijk.

Laatst gecontroleerd: 17 juli 2026 — Nagekeken door Yannick Van Camp, gemmoloog, Orogem Jewelers.

Bronnen

• Antwerp World Diamond Centre — de Antwerpse diamantsector
• Antwerp World Diamond Centre — handelscijfers Antwerpse diamantsector 2025
• Business in Antwerp — Antwerpen, werelddiamanthoofdstad
• HRD Antwerp — gemmologisch laboratorium
• Stad Antwerpen — kwaliteitslabel Antwerp’s Most Brilliant